«همدلی مسئولانه» چراغ‌های ایران را روشن نگه می‌دارد

خبرگزاری مهر، گروه استان‌ها - هادی نجف زاده*: مدیریت مصرف برق، دیگر تنها یک توصیه اقتصادی برای کاهش هزینه‌های خانوار نیست؛ امروز این رفتار، به یکی از مهم‌ترین جلوه‌های مسئولیت اجتماعی شهروندان تبدیل شده است. در روزهایی که گرمای کم‌سابقه تابستان، شبکه برق کشور را زیر فشار قرار داده و هم‌وطنانمان در استان‌های جنوبی بیش از هر زمان دیگری به برق پایدار نیاز دارند، هر تصمیمی که در خانه‌های ما گرفته می‌شود، می‌تواند بر پایداری این شبکه ملی اثر بگذارد.

واقعیت این است که برق، کالایی نیست که تنها در لحظه مصرف به ما تعلق داشته باشد؛ برق، سرمایه‌ای مشترک است که پایداری آن به رفتار تک‌تک شهروندان وابسته است. از همین رو، مدیریت مصرف دیگر صرفاً یک انتخاب شخصی نیست، بلکه مسئولیتی اجتماعی است؛ مسئولیتی که از خانه آغاز می‌شود، اما آثار آن تا دورترین نقاط کشور امتداد پیدا می‌کند. درست همان‌گونه که اسراف یک نفر می‌تواند بر شبکه اثر بگذارد، صرفه‌جویی میلیون‌ها نفر نیز می‌تواند آرامش را به خانه‌های بسیاری بازگرداند.

نخستین سنگر این مسئولیت، خانواده است؛ جایی که فرهنگ مصرف شکل می‌گیرد و نسل آینده، رفتارهای خود را از همان محیط می‌آموزد. مدیریت مصرف برق، پیش از آنکه به دستورالعمل‌های فنی وابسته باشد، به فرهنگ خانواده گره خورده است. وقتی فرزندان می‌بینند والدین بی‌دلیل چراغی را روشن نمی‌گذارند، کولر را روی دمای متعادل تنظیم می‌کنند و از وسایل برقی به اندازه نیاز استفاده می‌کنند، این رفتارها به بخشی از سبک زندگی آنان تبدیل می‌شود.

در این میان، هر عضو خانواده نقشی متفاوت اما مکمل بر عهده دارد. پدر خانواده می‌تواند با انتخاب و نگهداری صحیح تجهیزات کم‌مصرف، مسیر مدیریت انرژی را هموار کند؛ مادر با نظم‌بخشی به شیوه استفاده از وسایل برقی و نهادینه کردن فرهنگ درست مصرف، محور این حرکت باشد و فرزندان نیز با رعایت نکات ساده‌ای مانند خاموش کردن چراغ‌های اضافی یا استفاده صحیح از وسایل سرمایشی، سهم خود را ایفا کنند. مسئولیت اجتماعی زمانی معنا پیدا می‌کند که همه اعضای خانواده، خود را در قبال آن مسئول بدانند.

شاید به همین دلیل است که بسیاری از خانواده‌ها این روزها، دورهمی‌های شبانه را به فرصتی برای صرفه‌جویی تبدیل کرده‌اند. جمع شدن چند خانواده در یک منزل یا سپری کردن ساعاتی از شب در پارک‌ها و فضاهای عمومی، علاوه بر تقویت روابط خانوادگی، باعث می‌شود چندین وسیله سرمایشی به طور هم‌زمان روشن نباشد. این همان همدلی مسئولانه‌ای است که بدون هزینه، منفعتی عمومی برای جامعه ایجاد می‌کند.

از سوی دیگر، مدیریت مصرف تنها با تصمیم‌های بزرگ محقق نمی‌شود. گاهی تنظیم کولر روی دمای ۲۵ درجه، کاهش سرعت فن، خاموش کردن چراغ یک اتاق خالی، خارج کردن شارژر از پریز یا خاموش کردن وسایل برقی غیرضروری، اقداماتی بسیار ساده به نظر می‌رسند؛ اما وقتی این رفتارها به عادتی عمومی تبدیل شوند، صدها کیلووات ساعت صرفه‌جویی به همراه خواهند داشت. قدرت این حرکت، نه در بزرگی هر اقدام، بلکه در فراگیر شدن آن است.

با این حال، مسئولیت اجتماعی زمانی کامل می‌شود که همه خود را در مقابل آن برابر بدانند. همان‌گونه که از خانواده‌ها انتظار مدیریت مصرف می‌رود، مجتمع‌های تجاری، ساختمان‌های بلندمرتبه، مراکز درمانی، اصناف و دستگاه‌های اجرایی نیز باید در این مسیر پیشگام باشند. روشن ماندن نورپردازی‌های غیرضروری، تابلوهای تبلیغاتی یا چراغ‌های نمای ساختمان‌ها، با فرهنگ صرفه‌جویی سازگار نیست و طبیعی است که مردم انتظار داشته باشند این موارد نیز مورد توجه و نظارت قرار گیرد.

تجربه نشان داده است که ایرانیان در بزنگاه‌های مختلف، همواره منافع ملی را بر منافع فردی ترجیح داده‌اند. امروز نیز مدیریت مصرف برق، یکی از همان عرصه‌هایی است که می‌تواند جلوه‌ای از همبستگی ملی باشد. شاید خاموش کردن یک لامپ یا چند درجه کاهش دمای کولر، در نگاه اول ناچیز به نظر برسد، اما همین رفتارهای کوچک، وقتی در میلیون‌ها خانه تکرار شوند، به پشتوانه‌ای بزرگ برای حفظ پایداری شبکه برق کشور تبدیل خواهند شد.

در نهایت، روشن ماندن چراغ ایران، تنها حاصل تلاش نیروگاه‌ها، مهندسان و کارکنان صنعت برق نیست؛ این روشنایی، حاصل تصمیم‌هایی است که هر روز در خانه‌های ما گرفته می‌شود.

اگر هر شهروند، هر خانواده و هر مجموعه اقتصادی، سهم خود را در این مسئولیت اجتماعی بپذیرد، مدیریت مصرف دیگر یک اجبار نخواهد بود، بلکه به فرهنگی عمومی تبدیل می‌شود؛ فرهنگی که ثمره آن، پایداری شبکه برق، آرامش هم‌وطنان و نمایش همدلی ملتی است که در روزهای سخت، بیش از هر زمان دیگری در کنار یکدیگر می‌ایستد.

روشن ماندن ایران، بیش از آنکه به ظرفیت نیروگاه‌ها وابسته باشد، به ظرفیت همدلی ما گره خورده است؛ و این همان جایی است که مسئولیت اجتماعی، معنای واقعی خود را پیدا می‌کند. همدلی مسئولانه، چراغ ایران را روشن نگه می‌دارد.

*فعال رسانه ای